Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Wat doet SCAN

Stichting Collectief Agrarisch Natuurbeheer (SCAN) is in november 2013 opgericht door de koepelorganisaties BoerenNatuur, Natuurlijk Platteland Oost, Natuurrijk Limburg, LTO Noord, Veelzijdig Boerenland en ZLTO.
 
Doel van de stichting is het ondersteunen van agrarische collectieven in de voorbereiding op hun rol als eindbegunstigde voor subsidies in het nieuwe stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) dat in 2016 van start gaat. Leidraad hierbij is het Plan van Aanpak Professionalisering Collectieven dat in opdracht van het Interprovinciaal Overleg (IPO) en het ministerie van Economische Zaken is opgesteld. 
 
Aanleiding
Vanaf 1 januari 2016 gaat het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid (GLB) onder pijler 2 ruimte bieden voor het subsidiëren van agrarisch natuur- en landschapsbeheer en waterbeheer via een collectieve benadering. Deze aanpak biedt veel mogelijkheden voor het verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van het ANLb. Op dit moment lijkt het ANLb voor sommige doelsoorten de negatieve ontwikkelingen te stabiliseren en in sommige gevallen ook om te zetten in een positieve trend, maar vooralsnog zijn de negatieve trends nog niet gekeerd.
 
Daarbij zijn de uitvoeringslasten van het huidige Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) erg hoog. In tijden van economische crisis vraagt dit om een nieuwe aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Bij de ontwikkeling van een nieuw stelsel hanteert de overheid een aantal uitgangspunten:

  1. Effectieve en efficiënte realisatie van maatschappelijke doelen
  2. Betere en meer duurzame deelname van boeren
  3. Ruimte voor ondernemerschap
  4. Lagere uitvoeringskosten

Collectieven in de vorm van groepen van boeren en andere agrarische grondgebruikers gaan een belangrijke rol spelen in het nieuwe subsidiestelsel: zij zijn eindbegunstigde (en daarmee eindverantwoordelijk) voor de subsidie agrarisch natuur- en landschapsbeheer. De uitvoering van het ANLb wordt door het gebied georganiseerd, waardoor er meer samenhang in beheer komt en daarmee de beheerkwaliteit en de ecologische kwaliteit in het gebied verbeterd. Ook de inpasbaarheid van het beheer in de agrarische bedrijfsvoering kan verbeterd worden, waardoor er ruimte is voor ondernemerschap van boeren en afspraken duurzaam worden vastgelegd.
 
Collectieven met kwaliteit
De koepelorganisaties die in SCAN samenwerken hebben in opdracht van de provincies en het ministerie van EZ een Plan van Aanpak opgesteld voor het ontwikkelen, opzetten en implementeren van een landsbrede organisatiegraad van collectieven, waarmee de collectieven worden klaargestoomd voor de rol van eindbegunstigde voor het agrarisch natuur- en landschapsbeheer in het nieuwe GLB (onder pijler 2).
 
Uitgangspunt van het Plan van Aanpak is dat agrarische collectieven op basis van een gebiedsaanvraag 'aan de voordeur' afspraken maken met overheden over de te leveren prestaties op gebiedsniveau (via een gebiedsaanvraag) en 'aan de achterdeur' afspraken maken met boeren en andere agrarische grondgebruikers over het te voeren beheer op bedrijfsniveau (via beheercontracten).
 
Om de kwaliteit van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer te kunnen verbeteren, wordt naast het opzetten van een professionele organisatie van agrarische collectieven, ook ingezet op het verbeteren van de planvorming en de uitvoering van het ANLb. Daartoe wordt in het proces van de gebiedsaanvraag een ecologische toets ingebouwd en op basis van veldinventarisaties en evaluatie van het beheer continu gewerkt aan de verbetering van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Ten behoeve van deze kwaliteitsverbetering wordt ingezet op kennisverbetering en -uitwisseling in en tussen de gebieden en het vertalen van onderzoeksresultaten naar de praktijk in toepasbare maatregelen voor uitvoering.
 
De uitvoering in de gebieden
Vanaf 2016 maakt de overheid geen afspraken meer met de individuele grondgebruikers, maar met het agrarisch collectief. Die ‘voordeurafspraken’ gaan over de gewenste prestaties, bijvoorbeeld in termen van aantallen hectares weidevogelbeheer. Bij die voordeurafspraken moet voldoende ruimte zijn voor regionaal maatwerk bij het maken van (achterdeur)afspraken met de individuele deelnemers.

Figuur 1. Opsplitsing voor- en achterdeurafspraken in het proces van het aanvragen en betalen van de subsidie agrarisch natuurbeheer.
 
Het agrarisch collectief ziet toe op de uitvoering van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer in het gebied, controleert en sanctioneert indien nodig en regelt de betalingen. Deze benadering creëert een nieuwe rol voor bestaande agrarisch natuurverenigingen (ANV’s), LTO-afdelingen, de toekomstige agrarische collectieven en de deelnemers agrarisch natuur- en landschapsbeheer.