Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Nieuws

De ANLb dag 24 maart 2016: Een vliegende start

‘Lerend beheren en lerend organiseren’, dat was het thema van de landelijke ANLb dag die als titel had ‘Een vliegende start’. Ongeveer 200 vertegenwoordigers van collectieven, ANV’s en andere stakeholders uit het ANLb kwamen op 24 maart bijeen in Nijkerk om van gedachten te wisselen over dit thema. Na de ingang van het nieuwe Subsidiestelsel Natuur en Landschap op 1 januari 2016 was er sprake van een vliegende start: de recent gevormde en gecertificeerde collectieven geven inmiddels uitvoering aan het beheer. In een korte tijd is er heel veel op de uitvoerders afgekomen en er is enorm veel werk verzet. Er staat nu een nieuwe organisatiestructuur en het takenpakket is fors uitgebreid. Daarmee is de basis voor een nieuwe fase in het agrarisch natuur- en landschapsbeheer gelegd. Nu is het van belang om binnen het nieuwe stelsel beheer te monitoren en te leren van elkaar, om zo het nieuwe stelsel verder door te ontwikkelen.
 
Alex Datema: ”We pakken de handschoen op”
 
Alex Datema, voorzitter van BoerenNatuur.nl, de landelijke koepelvereniging van de veertig collectieven, en melkveehouder in het Groningse Briltil, opende de dag met een bevlogen presentatie over de ontwikkeling die hij voor ogen heeft met de landbouw. Het is tijd voor een koerswijziging. Na de Tweede Wereldoorlog was alles gericht op meer produceren tegen zo laag mogelijke kosten. Met die werkwijze zitten we nu op een dood spoor. We moeten toe naar een landbouw die niet kiest voor méér produceren, maar op een ándere manier produceren: rekening houdend met milieu en biodiversiteit.
 
Voor BoerenNatuur.nl ziet Alex Datema een rol als een onafhankelijke en zelfstandige organisatie die openstaat voor samenwerking met LTO, TBO’s, overheden et cetera. Van belang is dat de collectieven streven naar kwalitatief goed beheer, resultaten monitoren, zelf boeren aanspreken op wat goed gaat en wat niet goed gaat. Voor BoerenNatuur.nl is het speerpunt het faciliteren van collectieven bij het effectief en efficiënt uitvoeren van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Ook kijkt BoerenNatuur.nl vooruit naar het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid in 2020. BoerenNatuur.nl streeft naar een beleid dat gericht is op het rekening houden met natuur en landschap als standaard onderdeel van de bedrijfsvoering. .
 
Verder kraakte Datema nog een kritisch noot: het nieuwe stelsel was bedoeld om het beleid eenvoudig te houden maar dat is niet altijd het geval. Toch moeten we niet opgeven en de laatste hobbels nemen. Doel is om met 10.000 boeren uiteindelijk 100.000 hectare natuur en landschap te beheren.
 
Jan Pieter Lokker, voorzitter Stichting Certificering
 
Ook Jan Pieter Lokker spreekt over de start van het nieuwe ANLb. We zijn nog maar net begonnen, maar tegelijk zijn we al zo lang bezig met agrarisch natuur- en landschapsbeheer. De grutto is nationaal symbool en wordt door een groot publiek belangrijk gevonden. Daarmee worden ook de mensen die bezig zijn met deze vogel belangrijk gevonden, zoals de boeren.
 
De Stichting Certificering is een kleine organisatie. Doel is zorgen dat het systeem van certificering zo eenvoudig en transparant mogelijk is. Belangrijk daarbij is de inzet van onafhankelijke deskundigen, die naast de collectieven staan. Zij adviseren de collectieven en het bestuur van de stichting, maar de stichting geeft het finale oordeel.
 
Het doel van audits is niet de schoolmeestersrol, maar veel meer de vraag hoe te komen tot een betere kwaliteit. Hiermee is het een levend systeem en zijn we lerend bezig. Certificering en monitoring (leren beheren) gaan daarbij hand in hand.
 
We moeten vechten tegen negatieve beeldvorming van agrarisch natuur- en landschapsbeheer, en dit geldt ook voor de stichting. We moeten de kans grijpen om te bewijzen dat agrarisch natuurbeheer er toe doet.
Certificering kan bijdragen aan vertrouwen in een bepaald product. Lokker spreekt uit benieuwd te zijn of we straks echt met minder regels aan de slag kunnen gaan. Vertrouwen in de boer als beheerder is cruciaal. Certificering moet wel borg staan voor kwaliteit ondanks  dat een deel wordt losgelaten.
 
Sylvo Thijssen, directeur Staatsbosbeheer
 
Sylvo Thijssen begint zijn verhaal met een inleiding over de geschiedenis van Staatsbosbeheer. Sinds medio 2015 krijgt de organisatie meer ruimte om met markt en burgers aan de slag te gaan. Staatsbosbeheer staat nu meer met het gezicht naar de samenleving en de landbouw is voor het eerst benoemd in hun visie. De helft van de inkomsten van Staatsbosbeheer komen uit verpachtingen, energie, hout etc. De andere helft komt van het Rijk en provincies. Staatsbosbeheer heeft 5000 pachters die 50.000 hectare natuurgrasland beheren. Daarmee heeft Staatsbosbeheer een duidelijke band met  de landbouw en is samenwerking tussen agrariërs en Staatsbosbeheer in de toekomst noodzakelijk om ook de beheerdoelen van Staatsbosbeheer te realiseren.
 
Staatsbosbeheer beheert veel verschillende landschappen. 87% van de biodiversiteit in Nederland komt ook voor in deze gebieden, en 20%  van de biodiversiteit komt zelfs alleen voor in de gebieden van Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer is ook SNL gecertificeerd.
 
Er bestaan verschillende vormen van samenwerking tussen boeren en Staatsbosbeheer. Op aantal projecten wordt heel goed samengewerkt. Met wederzijds begrip kom je verder, en daar wordt constant aan gewerkt.
 
Hens Runhaar
 
Als afsluiting van het plenaire ochtenddeel ging Hens Runhaar, de nieuwe hoogleraar agrarisch natuurbeheer, in op de vraag hoe we kennis en uitvoering met elkaar kunnen verweven.
 
Runhaar wil maatschappelijk relevant onderzoek doen. Boeren een spiegel voorhouden en bijdragen aan kennisdisseminatie. Bijvoorbeeld: welke indirecte effecten heeft afschaffen melkquota op weidevogels? Graag gaat Runhaar de samenwerking aan met boeren om tot een wisselwerking te komen.
 
Belangrijk is hoe je constant gaat monitoren (adaptive monitoring), en hoe je best practices in kaart brengt. Effectief leren komt niet zomaar tot stand. Je moet komen tot gedeelde kennis die relevant is en legitiem wordt geacht. Stichting Veldleeuwerik is mooi voorbeeld van hoe mensen actief kennis gaan uitwisselen op hun bedrijf.
 
Vogelbescherming - Het jaar van de kievit - Jouke Altenburg
 
De kievit komt in vrijwel heel Nederland voor. Na 1945 is de stand sterk toegenomen, maar sinds 1995 neemt deze weer af, inmiddels met 45%. Per jaar zijn  0,8 - 1 jongen per kievitspaar per jaar nodig om stabiel te blijven, maar dit ligt momenteel op 0,25.
Voor een goede kuikenoverleving is het belangrijk dat er voldoende larven en insecten te vinden zijn. Bij de huidige maaifrequenties en mestgiften is het voedselaanbod echter te laag. Oudere jongen eten regenwormen, hiervoor is een hoge bodemvochtigheid nodig.
De vogelbescherming heeft factsheets ontwikkeld met tips voor boeren om te helpen bij de bescherming van weidevogels. Een mooi voorbeeld van lerend beheren. Deze zijn te vinden op:
http://www.vogelbescherming.nl/vogels_beschermen/landelijk_gebied/weidevogels/factsheets
 
Teunis Jacob Slob Inspiratieprijs
 
Als afsluiting van de dag werd de Teunis Jacob Slot Inspiratieprijs uitgereikt. De prijswinnaars van vorig jaar hebben dit jaar meegedacht over de nieuwe winnaars.  Kern van het selectiecriterium was het stappen zetten op een nieuwe manier.
Er zijn acht nominaties binnengekomen. Winnaar van de Teunis Jacob Slot inspiratieprijs 2016 is coöperatie de Groene Klaver. Deze coöperatie slaagt erin om een concrete verbinding te leggen tussen boer, burger en bedrijfsleven, tussen platteland en stad. Een inspirerend initiatief!